سرخ کن دوقلو فیلیپس مدل NA555/09

مخزن آب روی سقف دستگاه نصب می‌شود و سطح MAX آن حدود ۸۰۰ میلی‌لیتر است؛ این نشانگر هم از جلو و هم از پشت دیده می‌شود تا مجبور نباشید دستگاه را بچرخانید. مخزن را با دو دست پر کنید، درش را ببندید و در شیار بالای بدنه فشار دهید تا جا بیفتد. اگر درست ننشیند آب به بخارساز نمی‌رسد، آیکون بی‌آبی روی نمایشگر چشمک می‌زند و ممکن است صداهای غیرعادی از فن و موتور بشنوید. حدود بیست ثانیه پس از شروع برنامه، صدای پمپ را می‌شنوید و بخار از پشت دستگاه بیرون می‌زند.

سبد بزرگ سه دکمه عملکرد دارد: سرخ‌کردن با هوا، بخار، و ترکیب بخار و هوا. سبد کوچک هیچ‌کدام از این‌ها را ندارد و فقط دما و زمان و یادآور تکان‌دادن را می‌پذیرد. نکته دیگری هم هست که دفترچه راهنما صریح گفته و بروشورهای فروش معمولا از قلم می‌اندازند: در حالت بخار خالص دما روی ۱۰۰ درجه ثابت است و قابل تغییر نیست. فقط در حالت سرخ‌کردن و حالت ترکیبی می‌توانید دما را دست بگیرید.

پیامد عملی این چیدمان را منتقد Ideal Home در آشپزخانه خودش کشف کرد. او مرغ کاملی را در سبد بزرگ گذاشته بود و می‌خواست بروکلی را هم‌زمان بخارپز کند، اما تنها سبد بخاردار همان سبد اشغال‌شده بود و مجبور شد صبر کند مرغ تمام شود. اگر تصور شما از این دستگاه «یک طرف بخارپز، یک طرف سرخ‌کن، هم‌زمان» است، این تصور درست نیست. آنچه واقعا می‌توانید انجام دهید این است که در سبد بزرگ بخارپز کنید و در سبد کوچک هوا بدهید، یا برعکس.

وقتی بخار سر جای خودش استفاده شود، نتیجه‌اش واقعی است. منتقد Expert Reviews با حالت ترکیبی بخار و هوا مرغی پخت که گوشتش آبدار و پوستش ترد و طلایی شد. فیلیپس هم ادعا می‌کند این روش تا ۸۷ درصد بیشتر از آب‌پز کردن مواد مغذی را حفظ می‌کند؛ ادعایی که خود شرکت آن را به یک اندازه‌گیری آزمایشگاهی بیرونی روی محتوای ویتامین C کلم بروکلی نسبت می‌دهد. برای پخت طولانی بالای ۵۰ دقیقه ممکن است لازم شود وسط کار مخزن را دوباره پر کنید.

عدد ۹ لیتر روی جعبه یک جمع ساده است، نه یک فضای یکپارچه. سبد بزرگ ۶ لیتر و سبد کوچک ۳ لیتر است و هیچ راهی برای برداشتن دیواره میانی و تبدیل آن‌ها به یک محفظه بزرگ وجود ندارد. ارقامی که خود فیلیپس برای سبد بزرگ اعلام کرده انتظارتان را واقع‌بینانه می‌کند: ۱٫۱ کیلوگرم سیب‌زمینی سرخ‌کردنی، ۱٫۶ کیلوگرم سبزیجات، ۱۲ ران مرغ، یا یک مرغ کامل تا ۱٫۲ کیلوگرم. سبد کوچک به جای توری یک صفحه کف‌گذاری دارد و برای دورچین و اسنک طراحی شده. جدول پخت دفترچه راهنما تصویر دقیق‌تری می‌دهد: سیب‌زمینی منجمد نازک در سبد بزرگ ۸۰۰ گرم است با ۲۸ تا ۳۱ دقیقه در ۲۰۰ درجه، و همان غذا در سبد کوچک به ۳۰۰ گرم می‌رسد. مرغ کامل ۱٫۲ کیلویی در ۱۸۰ درجه بین ۵۰ تا ۶۰ دقیقه می‌خواهد و ماهی کامل ۳۰۰ تا ۴۰۰ گرمی، سه عدد، در ۱۸۰ درجه حدود ۲۰ تا ۲۵ دقیقه. اگر آشپزی شما حول مقادیر بزرگ‌تر از این می‌چرخد، این دستگاه پاسخ‌گو نیست.

همین‌جا باید یک اشتباه رایج در توضیحات فروشندگان ایرانی را تصحیح کرد. در برخی آگهی‌ها ظرفیت ۹٫۶ لیتر و حداکثر دمای ۴۰۰ درجه فارنهایت نوشته می‌شود؛ این ارقام مربوط به نسخه آمریکایی ۱۲۰ ولت با کد NA555/00 است که ظرفیتش را به کوارت اعلام می‌کنند. نسخه ۲۲۰ تا ۲۴۰ ولتی که با کد NA555/09 عرضه می‌شود، طبق مشخصات رسمی فیلیپس ۹ لیتر ظرفیت و سقف دمایی ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد دارد. تفاوت جدی نیست ولی دانستنش بهتر از غافلگیر شدن است.

در عمل، منتقد Ideal Home می‌گوید مرغ به‌راحتی جا شد اما مرغ کوچکی بود، و وقتی بیکن را در سبد بزرگ چید نتوانست تعداد زیادی ورقه در آن جا دهد. حرف آخر او این بود که NA555/09 بیشتر به کار یک زوج یا خانواده کوچک می‌آید تا جمعی پرتعداد. این دقیقا خلاف چیزی است که بسیاری از توضیحات فروش می‌گویند. اگر معیار خریدتان «غذای شش نفر در یک نوبت» است، بهتر است روی مدل‌های تک‌سبد و بزرگ فکر کنید.

فهرست رسمی ۱۹ روش پخت این‌هاست: سرخ‌کردن، بخارپز، بخارپز و سرخ‌کردن، بخارپز و گریل، بخارپز و پخت، بخارپز و کباب، گریل، کباب‌کردن، پخت، تفت‌دادن، سرخ‌کردن سریع، خورشت‌پزی، جوشاندن ملایم، پخت غذای منجمد، یخ‌زدایی، تست‌کردن نان، خشک‌کردن، گرم‌کردن مجدد و گرم‌کردن مجدد غذاهای آبکی. بخش زیادی از این فهرست در واقع همان چند عملکرد پایه با دما و زمان متفاوت است، و در استفاده روزمره احتمالا سه یا چهار حالت را بیشتر لمس نخواهید کرد. عدد ۱۹ بیشتر یک ادعای بازاریابی است تا نوزده مکانیزم مستقل.

پیش‌تنظیم‌ها همان‌هایی هستند که کار را ساده می‌کنند. دفترچه راهنما برنامه‌هایی برای اسنک منجمد سیب‌زمینی، استیک، سیب‌زمینی تازه، غذای گیاهی، ران مرغ، ماهی، سبزیجات، نان، کیک و مافین، دامپلینگ و گرم‌کردن مجدد نشان می‌دهد. مقادیر پیش‌فرض هم منطقی چیده شده‌اند: ران مرغ در حالت ترکیبی ۱۸۰ درجه و ۲۷ دقیقه، ماهی ۲۰۰ درجه و ۱۸ دقیقه، دامپلینگ ۱۶۰ درجه و ۱۵ دقیقه، و گرم‌کردن مجدد ۱۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه. در حالت بخار خالص، همه این برنامه‌ها روی ۱۰۰ درجه اجرا می‌شوند و فقط زمانشان فرق می‌کند.

قابلیتی که بیش از بقیه به درد می‌خورد، هم‌زمان‌سازی پایان پخت است. با فشار دکمه Time، دستگاه شروع سبدی که زودتر آماده می‌شود را عقب می‌اندازد تا هر دو غذا با هم به میز برسند. یک رفتار ظریف اینجا هست که باید بدانید: اگر وسط پخت زمان یکی از سبدها را دستکاری کنید، هم‌زمان‌سازی خودبه‌خود غیرفعال می‌شود و دو سبد مستقل ادامه می‌دهند. برای برگرداندنش باید Start/Pause بزنید، دکمه Time را دوباره فعال کنید و باز Start/Pause بزنید. وارسی غذا اما دردسری ندارد: بیرون‌کشیدن هر سبد به‌طور خودکار پخت را متوقف می‌کند و برگرداندنش آن را از سر می‌گیرد، پس لازم نیست چیزی را خاموش کنید.

دو نکته دیگر هم می‌ماند. فیلیپس تصریح کرده پیش‌گرم‌کردن دستگاه ضرورتی ندارد، و دفترچه راهنما هشدار می‌دهد در استفاده از هم‌زمان‌سازی برای مواد سریع‌فاسدشونده محتاط باشید، چون غذایی که مدتی در محفظه گرم منتظر می‌ماند شرایط رشد باکتری را فراهم می‌کند.

این پرمصرف‌ترین بخش ماجراست و در ایران بیش از هر جای دیگری اهمیت دارد. دفترچه راهنمای فیلیپس با صراحتی غیرمعمول نوشته که چون این هواپز دو محفظه پخت دارد توان الکتریکی بالایی می‌کشد و نباید هم‌زمان دستگاه‌های پرمصرف دیگر مانند کتری برقی یا گریل الکتریکی را روی همان مدار روشن کنید، وگرنه ممکن است فیوز مدار عمل کند و برق آن پریز قطع شود. در بخش عیب‌یابی هم یکی از دلایل روشن‌نشدن دستگاه را دقیقا همین می‌داند و توصیه می‌کند پریز دیگری امتحان کنید. طول سیم فقط یک متر است، یعنی نمی‌توانید دستگاه را هر جای کابینت که خواستید بگذارید و از یک پریز دور تغذیه کنید. استفاده از چندراهی هم برای بار ۲۷۵۰ واتی انتخاب خوبی نیست. عملا باید یک پریز دیواری سالم و ترجیحا مستقل نزدیک محل قرارگیری دستگاه در نظر بگیرید و همان‌جا را جای دائمی‌اش کنید.

در مورد فاصله‌گذاری، دفترچه دو عدد متفاوت می‌دهد و بهتر است سخت‌گیرانه‌ترش را ملاک بگیرید. در بخش هشدارهای عمومی حداقل ۱۵ سانتی‌متر فضای آزاد از پشت، دو طرف و بالای دستگاه خواسته شده، و در بخش مربوط به بخار می‌گوید دستگاه را ۲۰ سانتی‌متر از دیوار فاصله دهید و خروجی هوا را روبه‌روی پریز قرار ندهید. نگه‌دارنده سیم پشت دستگاه هم نقش فاصله‌انداز دارد و طبق دفترچه هرگز نباید برداشته شود. چند عدد دیگر هم خوب است بدانید: دستگاه برای کار در دمای محیط ۵ تا ۴۰ درجه طراحی شده، سقف دمای پخت ۲۰۰ درجه است و فیلیپس توصیه می‌کند سیب‌زمینی تازه را بالای ۱۸۰ درجه سرخ نکنید تا تولید آکریل‌آمید به حداقل برسد. بعد از پایان پخت هم بلافاصله دوشاخه را نکشید و پیش از تمیزکاری حدود سی دقیقه به دستگاه فرصت خنک‌شدن بدهید. این عادت ساده هم به المنت و هم به پوشش نچسب سبدها عمر بیشتری می‌دهد.

برنامه بخارشویی روی هم ۲۰ دقیقه طول می‌کشد: ۱۵ دقیقه بخاردهی و ۵ دقیقه خشک‌کردن ظرف. این برنامه هم مثل خود بخار فقط برای سبد بزرگ کار می‌کند و فیلیپس در پانویس‌های رسمی خودش توصیه کرده برای بهترین نتیجه بعد از هر بار استفاده اجرایش کنید. بخار چربی‌های ته ظرف و اطراف المنت را نرم می‌کند، اما جای شست‌وشو را نمی‌گیرد؛ بعد از پایان برنامه باید ظرف را خالی کنید، آبکشی کنید و چربی حل‌شده دور المنت را با دستمال پاک کنید.

موضوع جدی‌تر رسوب‌زدایی است. به ازای هر ده ساعت استفاده از حالت بخار، آیکون رسوب‌زدایی چشمک می‌زند و باید برنامه مربوطه را اجرا کنید که با نگه‌داشتن بیش از سه ثانیه دکمه بخارشویی فعال می‌شود. بسته به نسخه نرم‌افزار دستگاه دو روش وجود دارد که باید از روی برچسب روی بدنه تشخیصشان دهید: روش فقط با آب که ۵۰ دقیقه طول می‌کشد، و روش آب به‌همراه رسوب‌زدا که ۶۰ میلی‌لیتر محلول CA6700 فیلیپس به‌علاوه ۷۴۰ میلی‌لیتر آب می‌خواهد و بعد از ۵۰ دقیقه یک مرحله آبکشی ۷ دقیقه‌ای هم دارد.

اینجا دو هشدار هست که نادیده‌گرفتنشان گران تمام می‌شود. فیلیپس صریح نوشته که به‌هیچ‌وجه نباید از رسوب‌زدای مبتنی بر جوهر نمک، اسید سولفوریک، اسید سولفامیک یا سرکه استفاده کنید چون سیستم آب دستگاه را خراب می‌کند؛ اگر به CA6700 دسترسی ندارید، خود فیلیپس ترکیب ۴۰ گرم پودر جوهر لیمو خوراکی با ۸۰۰ میلی‌لیتر آب را جایگزین معرفی کرده است. هشدار دوم کوتاه‌تر و سنگین‌تر است و مستقیم از دفترچه می‌آید: کوتاهی در رسوب‌زدایی گارانتی را باطل می‌کند.

برای آب سخت، که در بسیاری از شهرهای ایران واقعیت روزمره است، فیلیپس استفاده از آب تصفیه‌شده یا مقطر را توصیه می‌کند و می‌گوید در چنین مناطقی احتمالا باید بیشتر رسوب‌زدایی کنید. عادت ساده‌ای که بیشترین اثر را دارد این است که مخزن را بعد از هر بار پخت خالی کنید.

در مورد سبدها هم دو تجربه متفاوت ثبت شده. منتقد Expert Reviews تمیزکاری را بهترین ویژگی این دستگاه دانسته، در حالی که منتقد Ideal Home می‌گوید توصیه‌های تمیزکاری متناقض بودند و ترجیح داد دستی بشوید. مشخصات رسمی می‌گوید قطعات جداشونده در ماشین ظرف‌شویی قابل شست‌وشو هستند، ولی پوشش نچسب با ابزار فلزی و اسکاچ زبر آسیب می‌بیند و اگر سبد را کج داخل ظرف بیندازید، لبه‌اش می‌تواند پوشش را بپراند.

از نظر صدا، این دستگاه بهتر از انتظار ظاهر می‌شود. منتقد Ideal Home با صداسنج عددی در محدوده اوایل ۶۰ دسی‌بل ثبت کرد و آن را نسبت به بسیاری از رقبا آرام توصیف کرد. دفترچه راهنما هم توضیح می‌دهد که صدای شنیده‌شده از دو منبع می‌آید، فن و پمپ آب، و طبیعی است. فقط اگر صدا ناگهان بلندتر یا متفاوت شد سراغ خدمات پس از فروش بروید.

رفتاری که بیشتر از صدا ممکن است اذیت کند، بخاری است که از پشت دستگاه بیرون می‌زند. در آزمون Expert Reviews، در ۲۵ دقیقه پایانی پخت مرغ حجم قابل توجهی بخار از پشت خارج شد و دیوار را نم‌دار کرد. دفترچه هم همین را پیش‌بینی کرده: دستگاه را زیر کابینت دیواری، چسبیده به دیوار یا کنار وسایل آشپزی دیگر نگذارید، چون بخار داغ روی سطوح میعان می‌کند و پایین می‌آید. حتی هشدار داده که اگر پریز خالی نزدیک خروجی باشد، ممکن است رطوبت در آن جمع شود. این یکی را جدی بگیرید.

پنل کنترل نقطه ضعف مشترک هر دو نقد است. آیکون‌ها بدون مراجعه به دفترچه چندان گویا نیستند و دستگاه دفترچه کاغذی همراه ندارد؛ راهنما با اسکن کد QR روی بسته‌بندی باز می‌شود. منتقد Ideal Home می‌گوید تنظیم زمان روی ۶۰ دقیقه آزاردهنده بود چون عدد با گام‌های کوچک بالا می‌رفت و پرش سریع نداشت. برای کسی که تازه وارد دنیای هواپزها می‌شود، منحنی یادگیری این مدل تندتر از یک هواپز ساده است.

در مورد جای اشغال‌شده هم واقع‌بین باشید. ۴۴٫۴ در ۳۸٫۳ در ۳۵٫۵ سانتی‌متر به‌علاوه فاصله ایمنی از دیوار یعنی حدود نیم متر عرض کابینت، و مخزن آب روی سقف دستگاه هم بر ارتفاع و هم بر ظاهرش اضافه می‌کند. با ۸٫۷۵ کیلوگرم وزن، این چیزی نیست که بعد از هر وعده داخل کابینت بگذارید. یک هشدار ایمنی هم بد نیست بدانید: محفظه بلااستفاده هم وقتی محفظه دیگر روشن است داغ می‌شود، پس بهتر است هر دو کشو سر جایشان بمانند.

آیا می‌شود هم‌زمان در یک سبد بخارپز و در سبد دیگر سرخ کرد؟ بله، و این تنها ترکیب ممکن است. سبد بزرگ بخار می‌دهد و سبد کوچک هوای داغ، ولی عکسش شدنی نیست چون سبد کوچک هیچ اتصالی به سیستم بخار ندارد. اگر برنامه غذایی شما نیاز دارد دو غذا هر دو بخارپز شوند، این دستگاه فقط یکی‌یکی انجامشان می‌دهد.

آیا مرغ کامل جا می‌شود، وای‌فای دارد و پنجره دید دارد؟ مرغ تا ۱٫۲ کیلوگرم در سبد بزرگ جا می‌شود و برنامه پیشنهادی فیلیپس ۱۸۰ درجه به‌مدت ۵۰ تا ۶۰ دقیقه است؛ در آزمون مستقل، همین تنظیم مرغی پخت که با دماسنج کاملا پخته و در عین حال آبدار بود. اما وای‌فای و کنترل از راه دور در کار نیست و مشخصات رسمی این را تایید می‌کند؛ اپلیکیشن HomeID فیلیپس فقط دستور پخت و راهنمای گام‌به‌گام می‌دهد و به دستگاه وصل نمی‌شود. طبق مشخصات رسمی درپوش شفاف هم ندارد و برای وارسی غذا باید کشو را بیرون بکشید، که خوشبختانه پخت را خودکار متوقف می‌کند. نبود پنجره در عمل کمتر از آنچه فکر می‌کنید آزار می‌دهد، چون یادآور تکان‌دادن معمولا شما را سر وقت کنار دستگاه می‌آورد.

هر چند وقت باید رسوب‌زدایی کرد و آیا این کار اجباری است؟ به ازای هر ده ساعت استفاده از بخار یک بار، و بله عملا اجباری است چون دفترچه راهنما کوتاهی در آن را دلیل ابطال گارانتی معرفی کرده. اگر پیش‌بینی می‌کنید بخار را زیاد استفاده کنید، این یک هزینه زمانی تکرارشونده حدودا یک‌ساعته است که باید در تصمیم خرید حسابش کنید. و اگر فکر می‌کنید بخار را اصلا استفاده نخواهید کرد، منطقی‌تر است یک هواپز دوقلوی ساده‌تر و ارزان‌تر بخرید.

NA555/09 یک دستگاه تک‌منظوره نیست و همین باعث می‌شود قضاوت درباره‌اش به کاربری شما گره بخورد. اگر بخارپز کردن بخشی جدی از آشپزی شماست، این هواپز کاری می‌کند که رقبای هم‌رده‌اش نمی‌توانند. اگر بخار برایتان یک ویژگی تزئینی است، همان پول را می‌توانید صرف ظرفیت بیشتر یا پنل ساده‌تر کنید. فهرست زیر فقط مواردی است که واقعا در تصمیم خرید اثر می‌گذارند.

قیمت NA555/09 در بازار ایران تابع نرخ ارز، شرایط واردات و گارانتی است و عدد ثابتی ندارد، اما جایگاه جهانی‌اش گویاست: در بریتانیا با قیمت پیشنهادی ۲۴۹٫۹۹ پوند عرضه شد، یعنی در رده بالای هواپزهای خانگی و نه در دسته اقتصادی. همان منتقدی که این قیمت را ثبت کرد، معتقد بود دستگاه به اندازه رقبای هم‌قیمتش حس محصول لوکس نمی‌دهد؛ این قضاوت درباره طراحی و پنل است، نه درباره کیفیت پخت که هر دو نقد مستقل تاییدش کرده‌اند. در مقایسه با هواپزهای دوقلوی بدون بخار هم باید تفاوت را صادقانه دید. یک هواپز دوسبده ساده همان دو کشو، همان تنظیم جداگانه دما و زمان و همان هم‌زمان‌سازی پایان پخت را ارزان‌تر می‌دهد. چیزی که با پول اضافه می‌خرید یک مدار آب کامل است: مخزن، پمپ، بخارساز، برنامه بخارشویی و برنامه رسوب‌زدایی. اگر ماهی، سبزیجات، برنج و دامپلینگ سهم پررنگی در سفره شما ندارند، این مدار گران‌ترین قطعه‌ای است که هرگز روشن نمی‌کنید.

یک ابهام رایج هم درباره پسوند مدل وجود دارد که ارزش روشن‌شدن دارد. NA555/09 و NA555/00 در واقع یک دستگاه‌اند با کد منطقه‌ای متفاوت؛ نسخه /09 برای بریتانیا و خاورمیانه با برق ۲۲۰ تا ۲۴۰ ولت عرضه می‌شود و همان است که در عنوان این محصول آمده. نسخه‌ای که در سایت آمریکایی فیلیپس با ۹٫۶ کوارت و ۱۲۰ ولت معرفی می‌شود همان بدنه است ولی ارقامش با واحد و ولتاژ دیگری بیان شده. هنگام مقایسه مشخصات در سایت‌های خارجی این تفاوت را در نظر بگیرید تا عددها را با هم قاطی نکنید.

پس این دستگاه مال کیست. مال زوج یا خانواده کوچکی که مرتب ماهی و سبزیجات می‌پزد، از خشک‌شدن غذا در هواپزهای معمولی خسته شده، جای ثابتی روی کابینت دارد و از یک روال نگهداری منظم بدش نمی‌آید. برای آشپزخانه کوچک، برای خانواده پرجمعیتی که یک نوبت پخت بزرگ می‌خواهد، یا برای کسی که اولین هواپز عمرش را می‌خرد، مدل‌های ساده‌تر انتخاب عاقلانه‌تری هستند. خریدار NA555/09 در کنار یک هواپز، یک مدار آب هم می‌خرد؛ با هر چه این مدار می‌دهد و هر چه می‌طلبد. گارانتی استاندارد سازنده دو سال است و شرکت Versuni Netherlands B.V. آن را ارائه می‌کند؛ شرایط گارانتی داخلی را جداگانه از فروشنده بپرسید.