مولتی کوکر فیلیپس مدل HD2151

فیلیپس روی صفحه محصول از بیش از ۳۵ برنامه از پیش تنظیم‌شده حرف می‌زند. جدول برنامه‌های دفترچه رسمی HD2151/62 اگر سطر به سطر شمرده شود ۳۴ ردیف دارد: شش زیرمنو برای پخت تحت فشار، شش زیرمنو برای آرام‌پز کم، شش زیرمنو برای آرام‌پز زیاد، شش زیرمنو برای بخارپز، و ده برنامه ویژه شامل برنج، برنج سرخ‌شده، حبوبات، فرنی، مربا، ماست، تفت دادن، گرم‌کردن مجدد و پخت کیک، گرم‌نگهداری و غلیظ‌کردن سس. اختلاف یک عدد است و در عمل چیزی را عوض نمی‌کند، ولی نشان می‌دهد عدد تبلیغاتی و عدد دفترچه همیشه یکی نیستند.

شش زیرمنوی پخت تحت فشار هر کدام با فشار پیش‌فرض متفاوتی کار می‌کنند: گوشت گاو ۳۰ دقیقه روی ۷۰ کیلوپاسکال، بره ۲۰ دقیقه روی ۷۰، مرغ ۱۵ دقیقه روی ۶۰، اردک ۱۵ دقیقه روی ۵۰، غذای دریایی سه دقیقه روی ۴۰ و حالت دستی پنج دقیقه روی ۲۰ کیلوپاسکال. یعنی دستگاه برای هر بافت گوشتی یک نقطه شروع جدا دارد و لازم نیست از صفر تنظیم کنید. زمان هر کدام هم بازه خودش را دارد؛ گوشت گاو سه تا ۵۹ دقیقه و اردک ۱۲ تا ۵۹ دقیقه.

نکته‌ای که در تبلیغات گم می‌شود این است که فشار در همه برنامه‌ها تنظیم‌شدنی نیست. بازه ۲۰ تا ۷۰ کیلوپاسکال فقط در همان شش زیرمنوی پخت تحت فشار به‌علاوه دو برنامه حبوبات و فرنی در دسترس است؛ یعنی هشت برنامه از ۳۴ برنامه. دفترچه صریح فهرست می‌کند که در آرام‌پز کم، آرام‌پز زیاد، بخارپز، برنج، برنج سرخ‌شده، مربا، ماست، تفت دادن، غلیظ‌کردن سس و گرم‌کردن مجدد سطح فشار قابل تغییر نیست. بخارپز روی ۱۰ کیلوپاسکال ثابت می‌ماند.

برنامه‌های بدون فشار با دما کار می‌کنند نه با کیلوپاسکال. آرام‌پز کم روی ۷۰ درجه و آرام‌پز زیاد روی ۹۰ درجه با تلورانس ده درجه، هر دو در بازه دو تا دوازده ساعت. ماست هشت ساعت روی ۴۰ درجه با امکان تغییر تا دوازده ساعت، مربا ۱۴ دقیقه روی ۹۰ درجه، تفت دادن ۱۵۰ درجه، غلیظ‌کردن سس ۱۴۰ درجه و گرم‌کردن مجدد و پخت کیک هم ۱۴۰ درجه. برای پخت کیک، دفترچه ۴۵ دقیقه پیشنهاد می‌کند نه همان ۱۵ دقیقه پیش‌فرض.

بزرگ‌ترین ادعای فیلیپس درباره HD2151 این است که پس از پایان برنامه، دستگاه فشار را خودش و به‌صورت پلکانی خالی می‌کند و این کار حدود هفت دقیقه طول می‌کشد. فیلیپس در همان بند اضافه می‌کند که نتیجه نسبت به پخت روی اجاق ۵۰ درصد سریع‌تر است، و پانوشت همان صفحه این عدد را به یک نمونه مشخص گره می‌زند: گوشت گاو در ۳۰ دقیقه، از شروع گرم شدن تا تخلیه کامل فشار، در برابر ۶۰ دقیقه روی اجاق. در عمل یعنی وقتی زمان نگه‌داشتن فشار تمام شد، نشانگر تخلیه روشن می‌شود، بخار در چند نوبت بیرون می‌رود و دستگاه پس از تخلیه کامل خودش به گرم‌نگهداری می‌رود. این مرحله بدون دخالت شما اجرا می‌شود، ولی دفترچه درست زیر همین مرحله یادآوری می‌کند که برای باز کردن درب صبر کنید دستگاه به‌طور طبیعی خنک شود. این تنها بخشی از دستگاه است که واقعا از کار روزمره کم می‌کند، و همان چیزی است که در نظرهای کاربران بیش از هر ویژگی دیگری ستایش شده.

بهای این راحتی، انتخابی است که از شما گرفته می‌شود. HD2151 گزینه تخلیه طبیعی و آهسته فشار ندارد و دو نفر از سی نظر ثبت‌شده روی صفحه رسمی فیلیپس دقیقا همین را نوشته‌اند: کاربر Osakamoomoo می‌گوید مدل‌های قدیمی‌ترش را کنار این دستگاه نگه داشته چون «this model doesn’t have that as an option»، و کاربر JuneeVee می‌نویسد برای غذاهایی که به تخلیه طبیعی طولانی نیاز دارند مردد است. جدا از این، دفترچه در بخش هشدارها می‌گوید هنگام پخت سوپ یا مایع غلیظ نباید فشار را با چرخاندن تنظیم‌کننده به وضعیت خروج بخار خالی کرد، چون ممکن است مایع از دریچه بیرون بزند؛ و در ادامه همان هشدار می‌گوید برای این غذاها صبر کنید فشار خودبه‌خود خالی شود و شناور پایین بیفتد، بعد درب را باز کنید. یعنی مسیری که دفترچه برای سوپ می‌خواهد، همان تخلیه طبیعی است.

Taste Control نامی است که فیلیپس روی هماهنگی دما و فشار گذاشته و ادعای عددی‌اش مشخص است: ۴۲ درصد آبدارتر و ۲۲ درصد نرم‌تر. پانوشت خود صفحه محصول می‌گوید این دو عدد با آزمون WBSF و سنجش افت رطوبت، روی گوشت خوک و مرغ، و در مقایسه با «مولتی کوکر All-in-One Cooker ۳۰۰۰ فیلیپس و پخت روی اجاق» به دست آمده‌اند. پس هر دو عدد روش سنجش نام‌برده دارند: WBSF یک آزمون برشی استاندارد برای سفتی گوشت است و افت رطوبت هم مبنای عدد آبداری.

دو قید را باید کنار این عددها گذاشت. اول اینکه ماده آزمون گوشت خوک و مرغ بوده، نه هر ماده‌ای. دوم اینکه مبنای مقایسه فقط اجاق نیست و یک مولتی کوکر فیلیپس هم در آن هست؛ منتها فیلیپس همین برچسب All-in-One Cooker ۳۰۰۰ را در توضیح تصویرهای همین صفحه برای خود HD2151 هم به کار می‌برد، پس از روی پانوشت روشن نمی‌شود دقیقا با کدام دستگاه سنجیده شده. آنچه در خانه حس می‌کنید ساده‌تر از این حرف‌هاست: بره‌ای که ۲۰ دقیقه در ۷۰ کیلوپاسکال پخته با بره‌ای که همان ۲۰ دقیقه را در ۴۰ کیلوپاسکال گذرانده بافت یکسانی ندارد. دفترچه هم همین را می‌گوید و توصیه می‌کند برای نرم‌تر شدن فشار را بالا ببرید و اگر بافت بیش از حد نرم شد، پایین بیاورید.

برای خریدار ایرانی که این دستگاه را جایگزین پلوپز می‌بیند، مهم‌ترین سطر جدول این است: برنامه برنج ۱۴ دقیقه روی ۳۰ کیلوپاسکال است و دفترچه صریح می‌گوید زمان پخت در برنج، برنج سرخ‌شده و گرم‌نگهداری قابل تغییر نیست. فشار این برنامه هم قفل است. یعنی همان دو اهرمی که در برنامه‌های گوشت به شما داده شده، دقیقا در برنامه‌ای که یک خانه ایرانی هر روز اجرا می‌کند وجود ندارد. برنج سرخ‌شده هم روی ۱۱ دقیقه و ۴۰ کیلوپاسکال ثابت است.

محدودیت دوم حجم است. دفترچه می‌گوید دیگ را بیش از دو سوم پر نکنید، و برای موادی که هنگام پخت باد می‌کنند بیش از نصف دیگ را پر نکنید. مثالی که هشدار ایمنی می‌زند «برنج یا سبزیجات خشک‌شده» است و مثالی که نکته‌های پیش از پخت می‌زند «حبوبات یا مواد خشک»؛ برنج در هر دو متن زیر همین قاعده نصف می‌افتد. پس ظرفیت پنج لیتری در برنج عملا به دو و نیم لیتر می‌رسد و این را باید موقع مقایسه با پلوپزهای اسمی در نظر گرفت. داخل دیگ نشانگرهای سطح آب حک شده و دفترچه توصیه می‌کند برای انواع برنج از همان خط‌ها استفاده کنید.

سومین نکته را باید صریح گفت: فیلیپس هیچ برنامه‌ای مخصوص کته یا ته‌دیگ در فهرست HD2151 ندارد. آنچه هست، برنامه گرم‌کردن مجدد و پخت کیک روی ۱۴۰ درجه و تفت دادن روی ۱۵۰ درجه با درب باز است. هر روشی برای رسیدن به ته‌دیگ روی این دستگاه آزمون و خطای خود شماست، نه چیزی که کارخانه مستند کرده باشد.

قطر دیگ داخلی ۲۲ سانتی‌متر است؛ این عدد در بخش مشخصات دفترچه آمده و در جدول آنلاین فیلیپس نیست. جنس پوشش دیگ را هم فیلیپس در هیچ‌کدام از دو جدول مشخصاتی که باز کرده‌ایم نام نبرده است، ولی این به معنای نداشتن پوشش نچسب نیست: دفترچه بارها از پوشش دیگ حرف می‌زند، صریح از آسیب زدن به آن برحذر می‌دارد، از ابزار تیز منع می‌کند و می‌گوید فقط از لوازم همراه دستگاه استفاده کنید. دو کاربر هم دیگ را نچسب توصیف کرده‌اند؛ Wormy با پنج ستاره می‌نویسد «I love that the inner pot is non stick which makes cleaning up so much easier» و JuneeVee با چهار ستاره «The non-stick pot is a breeze to clean». پس آنچه نامعلوم می‌ماند جنس پوشش است، نه وجود آن. کاربر Charsiew ۱۲۳ هم از فیلیپس خواسته دیگ استیل را به‌عنوان قطعه یدکی بفروشد («if Philips can have stainless steel inner pot sell as spare part will be more perfect»)، و کاربر KenKenKenKen نوشته «will be good to have stainless steel inner pot»، یعنی آن را روی خود دستگاه می‌خواهد نه به‌عنوان قطعه جدا.

کار واقعی نگهداری این دستگاه در پنج قطعه خلاصه می‌شود که همه‌شان روی درب هستند و همه‌شان باید مرتب باز و شسته شوند: درب داخلی جداشدنی که با باز کردن مهره دور کنترل‌کننده دما آزاد می‌شود، جعبه بخار که از درب داخلی جدا می‌شود و باید از سوراخ پشتش آب گرفت و تکان داد، شناور که با حلقه لاستیکی بیرون کشیده می‌شود، تنظیم‌کننده فشار که با دست بیرون می‌آید و دفترچه می‌گوید ته‌مانده غذا را با خلال دندان از آن دربیاورید، و در نهایت واشر آب‌بندی. اگر به بخش عیب‌یابی دفترچه نگاه کنید، تقریبا تمام دلایل نشتی بخار به تمیز نبودن یا درست بسته نشدن همین پنج قطعه برمی‌گردد.

یک نکته که راحت جا می‌افتد: دفترچه رسمی صریح می‌گوید دستگاه را در ماشین ظرف‌شویی نشویید. دیگ و کفگیر را در آب داغ خیس کنید و با اسفنج بشویید، بدنه را با پارچه نم‌دار و پنل کنترل را فقط با پارچه خشک و نرم تمیز کنید.

سیم برق ۱۲۰ سانتی‌متر است و جداشدنی؛ سوکت روی خود بدنه قرار دارد. صد و بیست سانتی‌متر برای آشپزخانه‌ای که پریز پشت کانتر دارد کافی است و برای جزیره‌ای که پریزش دورتر است نیست. چون دستگاه ۶٫۲ کیلوگرم است، جابه‌جا کردن مکررش هم راه‌حل خوبی نیست و بهتر است از اول یک جای ثابت با پریز نزدیک برایش در نظر بگیرید.

بخش عیب‌یابی دو موقعیت را از پیش پیش‌بینی کرده که هر دو در نظرهای کاربران هم دیده می‌شود. اگر پس از تخلیه فشار درب باز نشد، دفترچه می‌گوید به زور باز نکنید، حدود ۳۰ دقیقه صبر کنید تا دستگاه خنک شود و دسته را چند بار جلو و عقب بچرخانید. و اگر یکی از کدهای E1، E2، E3، E8، E10، E11 یا E16 روی نمایشگر آمد، دفترچه هیچ راه‌حل خانگی نمی‌دهد و مستقیم به نمایندگی ارجاع می‌دهد.

فیلیپس دیگری که در کاروانی کنار این مدل نشسته HD4515 است و مقایسه‌شان در واقع مقایسه دو دسته کالاست، نه دو مدل از یک خانواده. جدول مشخصات فیلیپس برای نسخه HD4515/30 ظرفیت یک و هشت دهم لیتر، توان ۴۰۰ وات و رنگ سفید و خاکستری را ثبت کرده و در فهرست ویژگی‌هایش هیچ اشاره‌ای به فشار نیست، چون HD4515 اصلا زودپز نیست. روی همین فروشگاه HD2151 حدود ۲۶ درصد از آن گران‌تر است.

ولی دو عدد را باید با احتیاط کنار هم گذاشت، وگرنه مقایسه بزرگ‌نمایی می‌شود. آن یک و هشت دهم لیتر ظرفیت برنج است، در حالی که پنج لیتر HD2151 حجم دیگ است؛ رکورد خود کاروانی برای HD4515 حجم نامی دیگ را هم پنج لیتر طبق دفترچه راهنما ثبت کرده. یعنی دیگ هر دو نزدیک است و آنچه فرق می‌کند ظرفیت کاربردی اعلام‌شده است. درباره توان هم همین رکورد دو عدد ناهمخوان دارد: ۷۹۰ تا ۹۴۰ وات طبق دفترچه، و ۴۰۰ وات طبق برگه مشخصات نسخه /30. در برابر ۹۱۰ تا ۱۰۹۰ وات HD2151، فاصله کاملا به این بستگی دارد که کدام یک از آن دو عدد را مبنا بگیرید، و ما هیچ‌کدام را قطعی نمی‌گیریم.

نتیجه‌اش این است که HD4515 برای کسی که فقط برنج و گاهی بخارپز می‌خواهد انتخاب درست‌تری است، نه صرفا انتخاب ارزان‌تر. یک و هشت دهم لیتر برنج برای دو تا سه نفر بس است و هیچ‌کدام از پنج قطعه شست‌وشوی مرتب HD2151 را ندارد. اگر خورش و حبوبات و گوشت دیرپز در برنامه هفتگی‌تان نیست، آن ۲۶ درصد را بابت قابلیتی می‌دهید که استفاده نمی‌کنید.

گران‌تر از HD2151 روی همین فروشگاه مولتی کوکر نینجا MC1101 است که حدود ۵۹ درصد از آن گران‌تر است. بر اساس فهرست مشخصات همان محصول روی کاروانی، MC1101 شش و نیم لیتر ظرفیت، ۱۴۰۰ وات توان، قابلمه چدنی با روکش نچسب، بدنه استیل و درب شیشه‌ای دارد. همین درب شیشه‌ای کل ماجرا را روشن می‌کند: MC1101 با هشت برنامه‌اش آرام‌پز و پلوپز و سرخ‌کن است، ولی زودپز نیست و فشار نمی‌سازد. سیم برقش هم ۸۱ سانتی‌متر است، یعنی حتی از ۱۲۰ سانتی‌متر HD2151 کوتاه‌تر.

پس در همین سه‌تایی نتیجه ساده است، ولی فقط روی یک محور: از این سه دستگاه تنها HD2151 پخت تحت فشار دارد. اگر پخت تحت فشار برایتان مسئله نیست، HD4515 همان کار روزمره را ارزان‌تر انجام می‌دهد و MC1101 با شش و نیم لیتر و قابلمه چدنی برای جمع بزرگ‌تر و برای غذاهایی که باید ببینیدشان مناسب‌تر است.

یک تذکر مهم هم اینجا لازم است: این سه‌تایی همه فهرست کاروانی نیست. در دسته پلوپز این فروشگاه تنها HD2151 پخت تحت فشار دارد، ولی کاروانی دسته زودپز جداگانه‌ای هم دارد. سرخ کن و مولتی کوکر نینجا ON400 با ۵٫۷ لیتر ظرفیت و عملکردهای آرام پز، بخار پز، زودپز و سرخ کن حدود ۸ درصد از HD2151 ارزان‌تر است، و مولتی کوکر نینجا OP500 هم زودپز است و از MC1101 ارزان‌تر درمی‌آید. اگر خواسته اصلی‌تان همین پخت تحت فشار است، انتخابتان به HD2151 محدود نیست و ارزش دارد دسته زودپز را هم ببینید.

صفحه رسمی فیلیپس مالزی برای HD2151/62 امتیاز ۴٫۲ از ۵ را با ۳۰ نظر نشان می‌دهد و هر ۳۰ نظر هم برای همین کد کالا ثبت شده‌اند. توزیعی که خود فیلیپس روی همان صفحه منتشر می‌کند این است: بیست نظر پنج ستاره، چهار نظر چهار ستاره، دو نظر سه ستاره، یک نظر دو ستاره و سه نظر یک ستاره. سی نظر عدد کوچکی است و نمی‌شود از آن آمار درآورد، ولی برای دیدن اینکه کدام ایرادها بیش از یک بار تکرار می‌شوند کافی است.

در سمت مثبت، آنچه بیش از همه ستایش شده همان تخلیه خودکار فشار است. کاربر Zespies دقیقا همان عدد هفت دقیقه را نقل می‌کند و می‌نویسد «there is no need to discharge pressure manually or wait for pressure to drop naturally». کاربر SearBear که پنج ستاره داده از تنظیم دستی کیلوپاسکال خوشش آمده: «I love that I can adjust the Kpa myself depending on what I’m cooking». همین کاربر در ادامه دو ایراد ریز هم می‌گوید که هیچ‌جای کاتالوگ نوشته نشده: جمع شدن مایع پشت درب هنگام باز کردن، و اینکه بلافاصله پس از پخت نمی‌شود پیچ درب داخلی را باز کرد چون هنوز داغ است.

در سمت منفی یک موضوع بیش از بقیه تکرار می‌شود و آن قفل درب است: سه نفر از سی نفر به قفل یا آب‌بندی درب اشاره کرده‌اند. کاربر Aafq با یک ستاره می‌نویسد «The lid lock always stuck after opening which prevent the lid to be locked» و اضافه می‌کند که حتی بعد از نیم ساعت انتظار هم قفل نمی‌شود و راه‌حلی که خودش پیدا کرده روشن کردن دستگاه و انتخاب برنامه تفت دادن است. کاربر SandraY نوشته دستگاهش یک بار به تعمیر رفته و بدون تغییر برگشته، و کاربر Cumulus Puff می‌پرسد آیا اینکه درب کاملا محکم بسته نمی‌شود طبیعی است.

دو گزارش هم درباره خود فشار هست. کاربر Oates hey با دو ستاره می‌گوید دستگاه پس از حدود شش ماه به‌صورت متناوب دیگر فشار نمی‌ساخته و «It’s now a glorified sauté pan»، و کاربر Sean با سه ستاره می‌نویسد بار اول فشار بالا نرفت و در عوض «a loud whistle noise» شنید و «it seems scary». اینها موارد جداگانه‌اند و نه یک الگوی آماری، ولی چون به یک مکانیزم برمی‌گردند ارزش دانستن دارند. یک شکایت جدا هم به خود راهنما برمی‌گردد: کاربر Ruth2 با یک ستاره نوشته «Manual is useless. ۱۸ settings surely deserve better explanation».

این دستگاه برای خانه‌ای ساخته شده که هفته‌ای چند بار گوشت دیرپز، حبوبات یا خورش می‌پزد و برایش ارزش دارد که ساعت‌ها پخت به بیست تا سی دقیقه برسد. اگر پریز نزدیکی برای یک جای ثابت دارید، اگر با شست‌وشوی مرتب پنج قطعه درب کنار می‌آیید و اگر یک صفحه لمسی با منوی چندلایه شما را فراری نمی‌دهد، HD2151 همان کاری را می‌کند که ادعا می‌کند و در برنامه‌های گوشتش واقعا خوب است.

سراغش نروید اگر بیشتر مصرفتان برنج است، چون دقیقا در برنامه برنج نه زمان را می‌توانید عوض کنید و نه فشار را. سراغش نروید اگر انتظار دارید راهنمای همراه دستگاه دستتان را بگیرد؛ کاربر Ruth2 با یک ستاره همین را دلیل پشیمانی‌اش گذاشته و نوشته «Manual is useless. ۱۸ settings surely deserve better explanation». و سراغش نروید اگر دنبال دستگاهی هستید که قطعاتش را در ماشین ظرف‌شویی بیندازید؛ دفترچه رسمی این را صریح منع کرده است.

اگر بخواهیم HD2151 را به چند خط کوتاه برسانیم، قوتش در برنامه‌های گوشت و در پایان کار خودکارش است و ضعفش دقیقا همان‌جایی که خریدار ایرانی بیشترین استفاده را دارد، یعنی برنج.

HD2151 در کاروانی با ۱۸ ماه گارانتی کاروانی عرضه می‌شود، در حالی که خود فیلیپس برای این محصول گارانتی دوساله جهانی اعلام کرده است؛ این دو عدد یکی نیستند و مبنای عملی خریدار ایرانی همان ۱۸ ماه محلی است. کشور سازنده در جدول رسمی چین ثبت شده. ولتاژ ۲۲۰ تا ۲۴۰ ولت و فرکانس ۵۰ تا ۶۰ هرتز است، یعنی بدون مبدل با برق خانگی ایران کار می‌کند.

فهرست داخل جعبه را باید از دفترچه رسمی HD2151 گرفت، نه از صفحه آنلاین؛ صفحه محصول در این مورد فهرستی منتشر نکرده است. آنچه دفترچه زیر عنوان What’s in the box نام می‌برد این است: خود دستگاه، دیگ داخلی، کفگیر برنج و سوپ، پیمانه، سیم برق، درب داخلی جداشدنی، صفحه بخارپز، دفترچه راهنما، کارت گارانتی و یک راهنمای شروع سریع. جدول‌های مشخصات همان کفگیر را جور دیگری نام برده‌اند: نسخه HD2151/56 آن را قاشق دو کاره و جدول ترکیه قاشق جداکننده چربی ثبت کرده، که با دوکاره بودنش جور درمی‌آید. دو قلم را هم کاربران گزارش کرده‌اند: کاربر Osakamoomoo با پنج ستاره از کتابچه دستور پخت داخل جعبه می‌نویسد «the cookbook included in the box» که در فهرست دفترچه نیامده، و کاربر SearBear با پنج ستاره از «a little sticker guide for all the buttons» می‌گوید.

آنچه در نهایت پول HD2151 را توجیه می‌کند نه ۳۴ برنامه است و نه صفحه لمسی. آن هفت دقیقه‌ای است که دیگر لازم نیست کنار دستگاه بایستید و شیر فشار را زیر نظر بگیرید. اگر این هفت دقیقه هفته‌ای چند بار برایتان تکرار می‌شود، دستگاه خودش را پس می‌دهد؛ اگر ماهی یک بار زودپز می‌کنید، همان قابلمه فشاری معمولی خیلی ارزان‌تر تمام می‌شود.