پلوپز فیلیپس مدل HD4515

برگه مشخصات رسمی HD4515/30 روی سایت فیلیپس توان دستگاه را ۴۰۰ وات و ولتاژ را ۲۲۰ ولت اعلام می‌کند. همین ۴۰۰ وات در برگه نسخه‌های /85 و /90 هم تکرار شده، در کنار سیم ۰٫۸ متری و ده برنامه پخت.

دفترچه راهنمای خود HD4515 عدد دیگری می‌نویسد. در نسخه‌ای که فیلیپس برای خاورمیانه و آفریقا منتشر کرده و متن آن انگلیسی، عربی و ویتنامی است، جدول مشخصات پایانی سه سطر دارد: توان خروجی نامی ۷۹۰ تا ۹۴۰ وات، حجم نامی دیگ ۵ لیتر و ظرفیت برنج ۱٫۸ لیتر. برگه مشخصات نسخه اماراتی /55 و نسخه مالزیایی /67 هم همان بازه ۷۹۰ تا ۹۴۰ وات را می‌نویسند.

این اختلاف را نمی‌شود با گرد کردن توضیح داد. ۴۰۰ وات کمتر از نصف کف بازه دفترچه است و برای دیگی با حجم نامی ۵ لیتر عدد کمی به نظر می‌رسد. جدول زمان‌های پختی هم که در همان دفترچه چاپ شده، با المنتی در بازه هشتصد تا نهصد وات جور درمی‌آید. کدام‌یک درست است را فیلیپس جایی توضیح نداده و ما هم عدد سومی نمی‌سازیم؛ هر دو را با منبعشان می‌گذاریم و انتخاب با خریدار است.

پسوند بعد از خط مورب هم فقط رنگ نیست. نسخه /30 سفید و خاکستری است با ده برنامه؛ /85 بدنه سفید و پنل تیره دارد؛ /90 زیر عنوان دیگری با همان ده برنامه و همان ۴۰۰ وات عرضه شده؛ /55 در امارات با ۷۹۰ تا ۹۴۰ وات فروخته می‌شود؛ و /67 در مالزی هشت منو دارد نه ده، با ابعاد ۳۶٫۵ در ۲۷٫۴ در ۲۴٫۶ سانتی‌متر و وزن ۳٫۴۴ کیلوگرم.

کاری که خریدار می‌تواند بکند ساده است. عدد کامل روی جعبه و برچسب مشخصات زیر دستگاه را بخوانید. اگر آنجا HD4515/30 نوشته شده و بدنه سفید و خاکستری است، دستگاه با همان برگه‌ای می‌خواند که ده منو و ۴۸ ساعت گرم‌نگهداری را وعده داده است. اگر عدد دیگری دیدید، فهرست منوها و توان هم می‌تواند فرق کند.

فیلیپس دیگ HD4515 را پنج‌لایه با آلیاژ ضخیم معرفی می‌کند و پوشش آن را Bakuhanseki می‌نامد، سنگی طبیعی که به گفته سازنده پوشش را شش برابر سخت‌تر می‌کند. عدد شش برابر در هیچ سندی به مبنای مشخصی گره نخورده و روش آزمون منتشر نشده است، پس آن را باید یک ادعای نسبی خواند نه یک مشخصه قابل اندازه‌گیری.

رفتار خود دفترچه با این دیگ گویاتر از شعار است. شست‌وشو در ماشین ظرف‌شویی ممنوع اعلام شده، فقط باید از کفگیر همراه یا ابزار غیرتیز استفاده شود، و یک هشدار مشخص می‌گوید صدف و سخت‌پوستان را با پوسته داخل دیگ نپزید چون سطح را می‌خراشند. در صفحه عیب‌یابی هم سوختن ته برنج مستقیم به نشستن ناکافی برنج نسبت داده شده: تا وقتی آب زلال نشده، برنج نباید داخل دیگ برود. درباره ضخامت دیگ در کل نظرهای ثبت‌شده روی سایت فیلیپس فقط یک مالک نوشته است که دیگ این نسل نازک‌تر از پلوپزهای قدیمی‌تر همین برند و رقبای هم‌رده است، پس آن را باید یک تجربه منفرد دانست. در مقابل، خشک شدن برنج در نوبت دوم گرم کردن شکایت پرتکرارتری است و چند مالک اندونزیایی آن را گزارش کرده‌اند.

توضیح رسمی Smart 3D این است که گرما از بالا، کناره و کف به گردش درمی‌آید تا کل توده برنج یکنواخت گرم شود، و در عمل بیشتر مالکان همین را تأیید می‌کنند؛ برنج بدون تکه‌های نیم‌پز یا له‌شده از دستگاه بیرون می‌آید. اما این چیدمان همچنان گرمایش مقاومتی است و فاصله‌اش با گرمایش القایی را می‌شود در همان خانواده دید: HD4539/30 با ۹۰۰ وات، فناوری 3D-IH، دیگ هشت‌لایه آهنی با پوشش Maifanshi و پنج سطح انتخاب بافت عرضه می‌شود. همان‌جا هم پسوند عدد را عوض می‌کند و برگه نسخه /62 توان را ۱۲۵۰ وات می‌نویسد. آنچه بازار از کنترل بافت دانه می‌فهمد کار آن دستگاه است، نه کار HD4515.

دفترچه HD4515 برای بازار خاورمیانه ده برنامه را با زمان تقریبی‌شان فهرست کرده است: برنج سفید ۴۵ دقیقه، برنج قهوه‌ای یک ساعت، پخت سریع ۲۵ دقیقه، برنج سوشی ۵۰ دقیقه، فرنی یک‌ساعت‌ونیم، آرام‌پز چهار ساعت، سوپ دو ساعت، بخارپز ۲۵ دقیقه، خورش چهار ساعت و کیک ۴۵ دقیقه. همین ده تا با عدد «۱۰ منوی پخت» روی برگه نسخه /30 می‌خواند.

قابل تنظیم بودن زمان اما محدودتر از چیزی است که فهرست نشان می‌دهد. جدول برای فرنی یک تا چهار ساعت، برای سوپ یک تا چهار ساعت، برای بخارپز پنج تا ۵۹ دقیقه، برای آرام‌پز سه تا ده ساعت و برای خورش سه تا شش ساعت بازه می‌گذارد؛ ولی چند سطر پایین‌تر یادداشتی می‌گوید زمان فقط در فرنی، سوپ و بخارپز قابل تغییر است. این دو با هم نمی‌خوانند و تنها مرجع قطعی، پنل همان دستگاهی است که تحویل می‌گیرید.

تایمر تأخیری یک تا ۲۴ ساعت روی برنامه‌های برنج و پخت‌های طولانی فعال است، ولی روی بخارپز و کیک هیچ خبری از آن نیست. یک نکته ریز که در دفترچه آمده و در هیچ فروشگاهی تکرار نمی‌شود: اگر زمان تأخیری را کوتاه‌تر از زمان پخت تنظیم کنید، دستگاه بلافاصله شروع می‌کند. برای حجم زیاد هم فیلیپس توصیه می‌کند در پخت سریع بعد از ده تا پانزده دقیقه درب را باز کنید، و در برنج سوشی با شش پیمانه به بالا ده دقیقه پس از ورود به حالت گرم‌نگهدارنده.

آنچه در فهرست نیست به اندازه آنچه هست اهمیت دارد. برنامه ته‌دیگ وجود ندارد و تنها اشاره دفترچه این است که بسته به شرایط پخت، لایه زیرین برنج ممکن است کمی طلایی شود. ماست، تفت دادن و نان هم در کار نیست. اگر برای یک برنامه خاص خرید می‌کنید حواستان به نسخه باشد: در نسخه /67 مالزی، پخت سریع و سوشی و آرام‌پز و خورش و کیک جای خود را به برنج شیرین، حبوبات و گرم کردن مجدد داده‌اند و مجموع منوها هشت تاست.

فیلیپس نظرهای این مدل را در استخر مشترک خانواده پلوپزهای خود نشان می‌دهد، استخری که چند مدل هم‌خانواده را هم در بر می‌گیرد و به همین دلیل نمره‌اش را نباید نمره خالص HD4515 خواند. با این قید، شکل استخر خواندنی است: ۲۰۹ نظر با میانگین ۴٫۱۲ از ۵، شامل ۱۳۷ نظر پنج‌ستاره و در مقابل ۲۷ نظر یک‌ستاره. این توزیع، توزیع یک محصول متوسط نیست؛ توزیع محصولی است که یا خیلی خوب کار می‌کند یا از چشم خریدار می‌افتد.

پرتکرارترین شکایت درست روی همان وعده ۴۸ ساعت نشسته است. مالکان اندونزیایی نوشته‌اند برنج در حالت گرم‌نگهدارنده خیلی زودتر از این آب می‌اندازد و بو می‌گیرد و بازه‌های شش تا شانزده ساعت را گزارش کرده‌اند. نکته اینجاست که خود دفترچه هم پشت این وعده نایستاده: توصیه رسمی این است که برنج بلافاصله پس از پخت هم زده و مصرف شود و برای نگهداری طولانی در ظرف دربسته داخل یخچال برود. عدد ۴۸ ساعت سقف کار تایمر است، نه توصیه نگهداری غذا.

دسته دوم شکایت‌ها سخت‌افزاری است. لاچ صفحه داخلی درب، همان قطعه‌ای که برای شست‌وشو جدا می‌شود، در گزارش مالکان سنگاپوری هنگام باز کردن شکسته و قطعه یدکی‌اش به‌سادگی پیدا نشده است. خطاهای E2 و E4 هم پراکنده گزارش شده‌اند و یک مالک نوشته دو بار منشأ E4 را پارگی سیم حسگر پشت لولای درب یافته. نبود کتابچه دستور پخت هم شکایتی است که بیشتر از استرالیا آمده، ولی برای این یکی لازم نیست به نظرها تکیه کنیم: برگه مشخصات نسخه /67 جلوی ردیف کتاب آشپزی «ندارد» نوشته و فهرست محتویات جعبه در دفترچه هم هیچ کتابچه‌ای ندارد. نتیجه‌اش این است که شش منوی غیربرنجی برای بسیاری از خریداران هیچ‌وقت استفاده نمی‌شود.

طول سیم برق در برگه نسخه‌های /85 و /90 هشتاد سانتی‌متر اعلام شده و فیلیپس این عدد را برای /30 منتشر نکرده است. هشتاد سانتی‌متر یعنی دستگاه باید کنار پریز بنشیند و روی جزیره آشپزخانه بدون سیم رابط جواب نمی‌دهد. در عوض سیم از خود دستگاه جدا می‌شود — در فهرست اجزای دفترچه، سوکت برق روی بدنه و سیم برق به‌عنوان قطعه مستقل آمده — که جابه‌جایی و تمیز کردن را ساده‌تر می‌کند. ابعاد و وزنی هم که فیلیپس منتشر کرده متعلق به نسخه /67 است: ۳۶٫۵ در ۲۷٫۴ در ۲۴٫۶ سانتی‌متر و ۳٫۴۴ کیلوگرم.

برنامه نظافت سه قطعه دارد: صفحه داخلی درب، کلاهک خروج بخار و دیگ. هر سه با آب گرم و اسفنج شسته می‌شوند و ماشین ظرف‌شویی برای هیچ‌کدام مجاز نیست؛ پنل کنترل هم فقط با پارچه نرم و خشک. صفحه عیب‌یابی دفترچه بوی بد برنج را مستقیم به تمیز نبودن همین کلاهک بخار و صفحه داخلی درب نسبت داده و سرریز شدن آب حین پخت را به بالا رفتن از خط مدرج متناسب با تعداد پیمانه‌ها. هر دو خطا در نظرهای مالکان هم دیده می‌شود، که یعنی این دو قطعه جزو نظافت روزانه‌اند نه هفتگی.

در همین فروشگاه دو دستگاه پخت‌وپز فیلیپس کنار هم عرضه می‌شود: پلوپز HD4515 و مولتی کوکر HD2151، و دومی گران‌تر است. تفاوت اول را با ترازو می‌شود دید. HD2151 دیگ ۵ لیتری دارد و برگه نسخه /56 ابعادش را ۳۸٫۵ در ۲۸٫۵ در ۲۶٫۲ سانتی‌متر و وزنش را ۶٫۲ کیلوگرم اعلام می‌کند؛ نزدیک به دو برابر وزن HD4515. توان این مدل هم درست مثل HD4515 یک‌دست نوشته نشده: دفترچه راهنما و برگه نسخه /56 آن را ۹۱۰ تا ۱۰۹۰ وات می‌نویسند و برگه‌های /62 و /72 عدد گرد ۱۰۰۰ وات را. دستگاهی که ۶٫۲ کیلو باشد پس از نشستن روی کابینت دیگر جابه‌جا نمی‌شود.

فهرست کارهایی که HD2151 می‌کند و HD4515 نمی‌تواند کوتاه ولی سنگین است: پخت تحت فشار با فشار قابل تنظیم، تفت دادن، گرم کردن مجدد، قفل کودک، هجده سیستم محافظتی، صفحه لمسی با راهنمای مرحله‌به‌مرحله و ذخیره سه برنامه دلخواه. سیم برقش هم ۱٫۲ متر است در برابر ۰٫۸ متر. اگر هدف این است که زودپز و آرام‌پز و پلوپز با یک دستگاه جایگزین شوند، پول بابت همین فهرست داده می‌شود.

در جهت مخالف، HD4515 دو برتری روی کاغذ دارد. گرم‌نگهدارنده‌اش تا ۴۸ ساعت اعلام شده در حالی که HD2151 تا ۱۲ ساعت — هرچند دیدیم که همین ۴۸ ساعت پرمناقشه‌ترین عدد این دستگاه است — و برنامه اختصاصی برنج سوشی و پخت سریع در مولتی کوکر معادل مستقیم ندارد. سبک بودن هم برای کسی که هر روز دیگ را زیر شیر می‌برد یک برتری واقعی روزمره است.

یک نکته درباره اعداد رضایت هم لازم است، چون این اعداد به‌سادگی گمراه‌کننده می‌شوند. عدد ۴٫۸۹ که روی صفحه HD2151/56 دیده می‌شود میانگین جهانی نیست؛ فقط زیرمجموعه فیلترشده امارات با ۹ نظر است. اگر هر دو را هم‌جنس بسنجیم، استخر جهانی HD2151 میانگین ۴٫۵۹ با ۲۶۶ نظر دارد و استخر HD4515 میانگین ۴٫۱۲ با ۲۰۹ نظر. یعنی مولتی کوکر هم نمره بالاتری گرفته و هم نمونه بزرگ‌تری پشتش دارد، هرچند استخر HD4515 چند مدل هم‌خانواده را هم در خود جا داده است.

صادقانه‌ترین حرف این است: اگر نود درصد کاری که می‌کنید پختن برنج است، HD4515 انتخاب درست‌تری است و بیشتر برنامه‌های فشاری HD2151 دست‌نخورده می‌مانند. اگر آشپزی روزانه‌تان خورش و حبوبات و گوشت است، HD4515 گزینه ضعیف‌تر این دو است و تعداد منو این را جبران نمی‌کند. و اگر آنچه از دستگاه می‌خواهید کنترل بافت دانه است، هیچ‌کدام پاسخ نیست؛ مدل القایی همین خانواده یعنی HD4539/30 با ۹۰۰ وات و دیگ هشت‌لایه و هجده برنامه برای آن ساخته شده، هرچند در این فروشگاه عرضه نمی‌شود.

خریدار مناسب این پلوپز مشخص است: خانوار سه تا شش نفره‌ای که هر روز برنج می‌پزد، از تایمر تأخیری برای آماده بودن غذا در ساعت معین استفاده می‌کند، گاهی برنج قهوه‌ای یا فرنی می‌پزد و ترجیح می‌دهد دستگاهش سبک و بی‌دردسر باشد. پنل این مدل دکمه‌ای است نه لمسی، و برای عضو مسن‌تر خانواده همین یک مزیت است نه عقب‌ماندگی.

کسی که ته‌دیگ ایرانی برایش تعیین‌کننده است باید از این مدل عبور کند. برنامه ته‌دیگ وجود ندارد و تنها وعده دفترچه این است که لایه زیرین ممکن است کمی طلایی شود. کسی هم که عجله دارد باید عددها را ببیند: برنج سفید ۴۵ دقیقه می‌برد و پخت سریع ۲۵ دقیقه، آن هم فقط برای برنج ساده. زمان‌ها در دفترچه بر پایه ولتاژ ۲۲۰ و حداکثر هشت پیمانه برنج محاسبه شده‌اند و با ولتاژ پایین‌تر یا برنج بیشتر طولانی‌تر می‌شوند؛ نکته‌ای که در شبکه برق ایران بی‌اهمیت نیست.

دو پرسش پرتکرار دیگر هم پاسخ کوتاه دارند. دیگ و کفگیر و کلاهک بخار در ماشین ظرف‌شویی شسته نمی‌شوند و دفترچه آن را با تأکید ممنوع کرده است. برای نسبت آب هم علاوه بر خطوط مدرج داخل دیگ، خود دفترچه ۱ تا ۱٫۲ پیمانه آب به ازای هر پیمانه برنج را پیشنهاد می‌کند که برای پخت به روش کته نقطه شروع منطقی است و بعد باید با سلیقه خانه تنظیم شود.

اگر کل بررسی را در دو ستون بگذاریم، نقاط قوت HD4515 حول کیفیت پخت برنج و سادگی کاربری جمع می‌شوند و نقاط ضعفش حول دوام قطعات جداشدنی و فاصله میان وعده و عمل.

قیمت HD4515 در بازار ایران بیش از آنکه تابع مشخصات باشد تابع مسیر واردات، پسوند نسخه و کارت گارانتی همراه است. فیلیپس روی برگه رسمی این مدل ضمانت دوساله جهانی نوشته، اما آنچه در عمل به کار می‌آید تعهد شرکت واردکننده و همان کارتی است که داخل جعبه می‌گذارد. در همین فروشگاه، مولتی کوکر HD2151 یک پله بالاتر از HD4515 قیمت خورده که با تفاوت سخت‌افزاری این دو همخوان است.

پیش از تحویل گرفتن دستگاه دو کار سی‌ثانیه‌ای ارزش دارد. اول عدد کامل روی جعبه و برچسب زیر دستگاه را بخوانید تا مطمئن شوید نسخه‌ای که می‌گیرید همان ده‌منویی است که خریده‌اید. دوم صفحه داخلی درب را یک بار جلوی فروشنده جدا و دوباره نصب کنید. همین دو کار است که ناراضی‌ترین مالکان HD4515 در نظرهایشان نوشته‌اند کاش انجام داده بودند.